İçerik Hazırlama Politikamız

GökOrion olarak bir yılı aşkın süredir Instagram, Twitter ve Facebook’ta bilim ve astronomi içerikli paylaşımlar yapıyoruz. Bu platformu kurmaktaki temel amacımız insanlara astronomiyi sevdirmek ve doğru bilgiye ulaşmalarını sağlamak. İçinde yaşadığımız zamanda, herkesin internete erişiminin olması nedeniyle teoride insanların doğru bilgiye kolayca ulaşması gerekirken durum gerçekte hiç de öyle değil. İnternet dediğimiz kara deliğe herkesin erişme ve doğru ya da yanlış kafasına göre bir şeyler yazma imkanı var. Bu sebeple sorgulamayı ve düşünmeyi öğrenmedikçe internette doğru bilgiye ulaşmak neredeyse imkansız. Durum buyken bizim yazdıklarımız ne kadar doğru? Bundan ne kadar emin olabilirsiniz? Bizim yazdıklarımıza neden güvenesiniz? Eh, biz her türlü paylaşımımızı hazırlarken nelere dikkat ediyoruz yazalım, siz de ona göre karar verebilirsiniz.

  1. Kaynak gösteriyoruz. Biz çoğu zaman kendi fikirlerimizi değil bilimsel verileri paylaşıyoruz. Kendi hayatlarımızda da bilim yaptığımız için, bilimsel verilerin ne zorluklarla ortaya çıktığını biliyoruz. Bu yüzden bu bilginin kaynağını vererek emeği geçen herkese hakkını vermeye çalışıyoruz. Ayrıca, kaynak gösterdiğimizde o bilgiyi bizim uydurmadığımızı, güvenilir bir kaynaktan aldığımızı söylemiş oluyoruz. Böylelikle eğer konu hakkında daha fazla araştırmak istiyorsanız o kaynağa gidip kendiniz görebiliyorsunuz. Size tavsiyemiz, altında kaynağı olmayan hiçbir bilimsel paylaşımı, nereden geldiği belli olmayan hiçbir bilgiyi doğru kabul etmemeniz. Çünkü eğer kaynağa dikkat etmezseniz sahte bilimin tuzağına düşebilir, başkalarının fikirlerini gerçek bilimsel veri sanabilir, kolayca manipüle edilebilir, kandırılabilirsiniz. Kandırılmak istemiyorsanız, sadece verdiği bilgilerin kaynağını da verebilen sosyal medya hesaplarını takip etmelisiniz. Güvenilir sosyal medya hesaplarını tespit etmek için çok etkili bir yöntem var. Örneğin Instagram’da bilimsel bir paylaşıma denk geldiniz ancak kaynak verilmemiş. Yorum yazarak bilginin nereden alındığını sorabilirsiniz. Burada iki ihtimal var, admin ya size cevap olarak kaynağı yazacak ya da engel yiyeceksiniz, bu kadar basit. Eğer bunu gördüğümüz her paylaşıma uygularsak ve yeterince çok kişi olursak, birilerinin dikkatini bu konuya çekmeyi başarabiliriz.
  2. Kullandığımız fotoğrafların sahiplerini belirtiyoruz. Çünkü emek hırsızı değiliz. Paylaştığımız her bir fotoğrafın büyük bir çabanın ürünü olduğunu biliyoruz. Astrofotoğrafçılık hakkında birazcık bilgisi olan herkes bu dediğimizi anlayacaktır. Astrofotoğrafçılık bir tarafa, herhangi birinin telefonuyla çektiği bir fotoğrafı bile sahibini belirtmeden paylaşmıyoruz. Herhangi bir tabloyu, grafiği, çizimi kendimiz yapmadıysak mutlaka ama mutlaka nereden ve kimden aldığımızı yazıyoruz. Telif hakkı dediğimiz olgu, kişinin ürettiği bir ürünü ya da fikri koruma altına alır. Biz de bu koruma kapsamında davranmaya özen gösteriyoruz. Yukarıdaki örnekte olduğu gibi, paylaştığı muhteşem gökyüzü fotoğraflarının kim tarafından çekildiğini belirtmeden paylaşan onlarca sosyal medya hesabını tespit edip bu konuda baskı yapmak, birçok hesaptan engel yemenizin yanısıra toplumun bu konudaki hassasiyetini arttıracaktır.
  3. Kaynağını belirtmeden paylaşım yapmıyoruz. (1. maddeye bakınız.)
  4. Paylaşımlarımızın bir amacı olmasına özen gösteriyoruz. Örneğin muhteşem bir fotoğrafı alıp, sadece telif hakkını yazarak ‘ah ne kadar da muazzam bir fotoğraf’ diyip geçmiyoruz. Eğer insanlar sadece güzel gökyüzü fotoğrafları görmek istiyorlarsa bunu pekala Google’a ‘gökyüzü’ yazıp görsellere bakarak da yapabilirler, bizi takip etmelerine gerek yok. Biz, bir şeyler öğrenmek isteyen kitleyi hedef alıyoruz. Özellikle de ilkokul ve lisedeki gençlerin merakını uyandırıp ülkemizin geleceğine bilim konusunda az da olsa katkımız olsun istiyoruz. Bu fotoğraf nasıl, hangi teleskopla çekildi? Böyle bir fotoğraf gördüğümüzde ne gibi çıkarımlar yapabiliriz? Astronomlar burada ne görüyor ve bunun önemi ne? Bu soruları yapabildiğimiz kadar cevaplamak, sonrasında da insanları meraklandırıp düşündürmek, daha fazla araştırma yapmak için bir başlangıç noktası vermek istiyoruz.
  5. Her paylaşımda kaynak gösteriyoruz. (1. maddeye bakınız.)
  6. Yazılarımızın açık ve anlaşılır olmasına özen gösteriyoruz. Tuhaf, karmaşık ve anlaşılmaz cümleler yazmanın daha bilimsel olmadığının farkındayız. Ayrıca bu tutum insanları bilimin anlaşılmaz olduğu yanılgısına düşürüyor. Bilim, çaba gösteren ve anlamak isteyen herkesin kolaylıkla anlayabileceği bilgiler bütünüdür. Onu karmaşıklaştırdıkça toplumdan uzaklaştırıyoruz ve bu bizim amaçlarımızla tamamen ters düşüyor.
  7. Yazdıklarımızın güvenilir olması için bilgileri nereden aldığımızı açıkça yazıyoruz. (1. maddeye bakınız.)
  8. Bilimin her türlü alanıyla ilgili değil, sadece fizik ve astronomi ile ilgili paylaşım yapıyoruz. Çünkü aldığımız üniversite eğitimi, araştırmaya verdiğimiz emek, uğruna yıllar boyu dirsek çürüttüğümüz ve çürütmeye de devam edeceğimiz uzmanlık alanımız fizik ve astronomi(biraz da bilgisayar bilimi). İleride ekibimize başka dallarda uzman birileri katılırsa o konularda da paylaşım yapabiliriz, ama şimdilik sadece bildiğimiz konularda ahkam keseceğiz ve bilmediğimize ‘bilmiyorum’ diyerek haddimizi bileceğiz.

Umarız tüm bunları okuduktan sonra neden her gün paylaşım yapamadığımızı ve neden daha sık uzun makale yazamadığımızı mazur görür, özürlerimizi kabul edersiniz. Artık sosyal medyada ve internet sitelerinde gördüğünüz bilimsel paylaşımları hangi süzgeçlerden geçireceğinizi biliyorsunuz. Bir hatamız, eksiğimiz varsa bizi de uyarmaktan çekinmeyin! Bilimle kalın!

Ayşegül Şen